ریشه های شک

لبه تیغ رو شاید بجرات بگم ده بار بیشتر خوندم اولین بار هیجده سال قبل ! تاثیرش روم در اون سن وحشتناک بود ! شب و روز با لاری زندگی کردم . با ایزابل بیچاره همذات پنداری ! دوست پسری داشتم از نظر روحی و فکری فتوکپی لاری . اگه قرار باشه سه تا کتاب تاثیر گذار زندگیم رو نام ببرم بی شک لبه تیغ موام یکی از اوناس .

لوا: چقدر خوشحالم که یکی دیگه هم مثل من فکر میکرد. مور مور شد موهام الان.

چقدر این نوشته ات رو دوست داشتم لوا. یه جورایی فکر کنم خیلی از همسن های من و تو که به استحاله و تحول راجع به مذهب رسیدن (که فکر کنم بیشتریهامونو شامل بشه) کاملاً همین حس های تو رو تجربه کردن.
من و دوستام تو همون سالهای دبیرستان (از همون اولاش) خیلی راجع بهش بحث می کردیم و آخر به این نتیجه رسیده بودیم که اگر همونطوری که می گفتن تو گوشامون خدایی بود، که قدرتش نامحدود بود، و به خاطر لطفش هر موجودی رو خلق می کرد و این شانس حیات رو بهش می داد پس یاید می تونست انسان یا دست کم هر موجود دیگه ای رو با خصوصیات کمالی که می گفتن (که هیچ کس هم نمی تونه بهش برسه) و حتی یه موجود نامحدود مثل خودش (چون قدرتش نامحدوده دیگه!) رو خلق کنه و خلاصه با این حرفا کلی بحث های جنجالی راه انداختیم و یکمی بدخواه پیدا کردیم! (اون موقع که حرف خطرناکی بود، حالا رو نمی دونم! دشمن زیاد درست می کرد برا آدم!). بعد اینقدر چپ چپ نیگامون کردن که به این نتیجه رسیدیم آدمای دنیا خدا رو حذف نمی کنن از زندگیشون فقط و فقط برای اینکه می ترسن (بخصوص از قضاوت بقیه) و اگر این ترس نبود خیلی ها هم این اعتقاد موهوم رو نداشتن.
خلاصه منو یاد اون روزا انداختی!

سامرست موام اول کتاب لبه تیغ می گه که می تونید اون فصل مربوط به لاری رو بخونید، ولی اگر به خاطر اون فصل نبود، این کتاب اصلا نوشته نمی شد. لابد خودت دیدی.
اون فصل روی من هم خیلی تاثیر گذاشت.مدت ها دغدغه ذهنی من بود.

لوا: آره یادمه که میگه اون گفتگوی طولانی تو اون کافه تو پاریس وبعد از تموم شدنش که میان بیرون و لاری همچنان سر حاله و اون احساس پیری میکنه.

من هم توی اون سال‌ها چندین و چند بار لبه‌ی تیغ و به خصوص اون فصل رو خوندم، لاری از دوست‌داشتنی شخصیت‌های زندگیم بود/هست.
یکی از دیالوگ‌های خیلی جالب کتاب هم اونجاست که لاری یه مدت میره و توی یه دیر مطالعه می‌کنه و یه بار که داشته با یه کشیش راجع به خدا و ایمان بحث می‌کرده، کشیشه بهش میگه لاری، تو یه آدم به شدت با ایمان هستی، اما خودت نمی‌دونی...

می‌رم كه بخونمش.

لبه ی تیغ رو وقتی یه دختر دبیرستانی بودم خوندم. زندگی من رو کلا تغییر داد. هنوز هم جزو کتاب هائیه که هر از گاهی دستم می گیرم و از یه جایی شروع می کنم به خوندن.

لوا: دقت کردی؟ از هر جایی اش میشه شروع کرد به خوندن. نمیدونم . شاید برای ما که حفظیم کتاب رو اینطوری هست.

لوا خانوم، نوشته‌ت خوب بود. به جرات می‌شه گفت مرحله‌یی که خیلی از آدم‌ها پشت سر می‌ذارن و یا توش می‌مونن.
پیش از اینها کلی بحث می‌کردم با مادر خانواده که مادر من هر کسی، هر کدوم از ماها می‌توونیم بشیم یه امام برای خودمون. و این ضریح نیست و دخیل که آدم‌ها رو شفا می‌ده. مسئله ایمانه و ... . ولی بزرگ که شدم به قول خودت فهمیدم که ایمان هر کسی یه جوره. و بدترینش اینه که ایمان نداشته باشی به هیچ چیز. نه حتی به خودت. آرامش فقط از ایمان می‌آد. از اینکه پشتت گرم باشه به چیزی خیلی خوب و قوی. مثل خودت. خب، خالق مگه نه اینکه خلق کرد که بگه می‌تونم. پس من می‌تونم. هوووم. خودم خوشم نمیاد کسی بیاد و بگه که باهات موافقم. اما من خیلی با این نوشتت موافقم. هر چند چیزی از لبه‌ی تیغ یاد نمیاد. شاید باید دوباره برم سراغش.
راستی این یه جمله رو از افسانه 1900 برات می‌نویسم. شاید خیلی ربطی نداشته باشه، ولی برای من این ایمان به خوده. حالا چرا، خودمم نمی‌دونم...
“You rolling out in front of me keyboard of millions of keys millions and billions of keys that never end, and that's the truth that they never end, that keyboard is infinite... and if that keyboard is infinite, that on that keyboard there is no music you can play, you sitting on the wrong bench... that is god's piano”

خیلی خوب نوشته بودی.
گمونم «دوست داشتم شناخته شوم» هم حدیثِ قدسی باشه و آیه‌ی قرآن نیست.

لوا جان: به نظر من هم بحث دين شخصي است. مشکل جايي پيش مياد که بعضي اشخاص ميخوان نظراتشون رو به عنوان حقيقت مطلق به آدم غالب کنن. به نظر من هم هر انساني راه متفاوت خودش رو داره. چند وقت پيش متن جالبي در مورد جستجوي بشر ميخوندم:

"The heart of so great a mystery can never be reached by following one road only"

سلام
نقطه ی مقابل ایمان شک نیست ..یاسه...تلخ و تحمل ناپذیر اما واقعی
من هم قبول دارم که درباره ی ایمان و بی ایمانی بی هوده ترین کار بحث و مجادله است اینو حس نکردم لمس کردم
لبه ی تیغ واسه ی من هم یه فصل الخطابه
زت زیاد

"به نظر من خدا یه جور احتیاجه. همین."
متاسفم...

خدا یه نیاز روحیه...برای زمانی که ادم کم میاره...من مدتی است که خودم مایه ارامش خودم هستم .ولی بنابر عادت بارها بارها شده از خدا می خوام که مشکلم حل بشه از همه هم التماس دعا می گیرم....بدن اقا بالاسر می شه ادم بود اگه به خودت ایمان داشته باشی

من چهارده ساله بودم خوندمش. اون وقتا زیاد به این چیزا فکر می کردم و این کتابه و کتاب های رومن گاری خیلی خوب بود .

گرچه من فکر می کنم دین و ایمان و این جور چیزها خیلی شخصی هستن، اما به نظرم اعتقاد به خدا برای آرامشه.مثل مسکن.در اغلب آدم های با ایمان به خدایی که دیدم، خدا صرفن جواب سوالایی بوده که نمی دونستن و توجیح پدیده هایی که نمی فهمیدن.
به هر حال لوا جان آدم در هر راهی که بیفته، می تونه توجیحات زیادی براش بیاره.
من به عکس اون قسمت نوشته ات که گفتی این افکار مال گذشته ات هستن فکر می کنم که تا آخرین لحظه ی عمر یه اتفاق خیلی کوچیک می تونه همه ی ایدئولوژی ِ آدم رو عوض کنه. عین همون جمله ای که تو شنیدی.

یه جورایی من هم مثل عموت فکر میکنم و به بودن انرژی کل. وحدت خالق و مخلوق.
هر چی بیشتر درس خوندم بیشتر فهمیدم که نظرم درسته.شاید روزی هم عوض بشه.
لبه تیغ رو خیلی سال پیش خوندم و زیاد از کتاب یادم نیست. باید در اولین فرصت دوباره بخونمش.
راست میگی این یه مرحله تو زندگی همه ماهاست بعضی ها ازش میگذرن و بعضی ها توش میمونن.
این راهی هست که هر کس باید به روش خودش طی کنه.

salam
in ketab dar hamoon dore bar man tasir e ziadi gozashte . hamishe ba lary shadidan hamzatpendari mikardam.
cheghadr zendegi ha shabih be hame.

اين چيزها رو خوب درك مي كنم چون تجربه كردم اما قبول ندارم براي قبل از 20ساله چون هنوز دست از سر من كه بر نداشتهخودم در موردش با خيلي ها حرف زدم البته بي نتيجه بوده ولي هفته پيش يه نفر يه استاد رو بهم معرفي كرد وقتي باهاش حرف زدم انگار با همه فرق داشت اولين كسي كه در ايران فلسفه خونده بود اما يه ديد پلوراليستي داشت نه تنها در مقابلم موضع نگرفت بلكه خيلي خوب دركم كرد قراره يه دوره شايد يه ترم با هم كار كنيم و بعد از اون اگه به نتيجه نرسيدم تا هميشه ولش كنم اگه بخواي مي تونم بهت معرفيش كنم

لوا: ممنونم. اما همونطور که گفتم دیگه دغدغه ام نیست. گذشتم ازش و به جوابی که میخواستم رسیدم . مال همون قبل بیست سالگی بود برای من.
باز هم ممنون.

به اون رفیقت هم گفتم، این رو بخون:
http://www.amazon.com/Letter-Christian-Nation-Sam-Harris/dp/0307265773

اصولاً صحبت کردن در مورد اعتقادات افراد راه رفتن روی لبهٔ تیغ است. کتاب رو نخوندم اما مطمئناً اسم با مسمی‌ای داره! برام جالب شد که دنبالش برم. اما چیزی که هست یک حقیقته که هر کسی دنیا رو و خالق دنیا رو از دید خودش و با برداشت خودش می‌بینه. درک هر کسی تابعیه از اندوخته‌ها و شرایطش. من تا به حال کسی رو ندیدم که توی دوره‌ای از زندگی‌اش در مورد این مطالب فکر نکرده باشه، و بی‌اغراق می‌گم که ندیدم هم ۲ نفری رو که با یک نتیجه از این گرداب فکری بیرون بیاند.

استغقر الله

با سلام
با اجازه تان به قسمتی از این نوشته زیبایتان در وبلاگ خودم با ذکر ماخذ لینک دادم.

موفق و خوش باشید
ققنوس

لوا: ممنونم.

سلام خانم محترم

بنده هم لبه ی تبغ سامرست موآم رو خوانده ام منتهی بچه تر بودم شاید دوره ی راهنمایی. اما قصدم برداشت خاص خود شما از کتاب سامرست موآم نبود. موضوع چیزی است که شما به قصد و غرض خاصی به خدا نسبت داده اید.

چیزی که شما فرموده اید از قول خداوند در قرآن کریم:"دوست داشتم شناخته شوم پس آفریدم.."
صورت اصلی این گفتار چنین است:"کنت کنزا مخفیا احببت ان اعرف". برخی از مسلمین در حدیث بودن این گفتار هم شک دارند چه برسد به این که آیه ای از قرآن باشد!

یک همچین چیزی به هیچ وجه در قرآن موجود نیست و لطفا آن را در پست خود تصحیح بفرمایید.

این جمله ای از تورات است و در نزد صوفیه مشهور است که حدیث قدسی است و نه آیه آن طوری که شما به خداوند نسبت داده اید.
در منطق صوری آمده است که از مقدمه ی نادرست می توان به نتیجه ی درست رسید با این حساب می توانید با علم به نادرستی مقدمه تان آن را پایه ای برای نتیجه گیری صحیح تر از خداوند و دینش قرار دهید.

شاید بد نباشد که بدیهی ترین آیه ای را که همه مان می دانیم دوباره مرور کنیم:
الله الصمد: خداوند بی نیاز است

خدایی که برای خود خلق کرده اید به دلیل نقص ذاتی اش شایسته ی در هم پاشیدن بوده است خانم عزیز.

عرفان هم کلاس و دم و دستگاه ندارد. عرفان یعنی رجوع به دل. دل هم یعنی خود شما.

دین هم مثل خیلی دیگر از اسباب بازی های بچگی روزگاری کهنه می شود. آدم این در و آن در می زند به قول شما فلسفه ی اروپا می خواند و تاریخ می خواند اما غیر از سرگردانی چی برای مان داشته است؟

آخر سر وقتی بچه مان مریض می شود می گوییم خدایا خودت به فریادمان برس! برمیگردیم همان جای اول.

کلاس اول!

جایی که فقط خدا را می شناختیم و فلسفه نخوانده بودیم.

من این کتاب را در 16 سالگی تا 27 سالگی بیش از هزار بار یا بیشتر خوانده ان خط به خط آونو حفظم. این کتاب تمام زندگی من رو تغییر داد. بسیاری شبها با بخش هایی از این کتاب گریه کرده ام . این کتاب برای من بسیار مقدس است. تاثیر این کتاب حتی الان که سالها از آن زمان می گذرد و من تشکیل زندگی داده ام بر من بسیار عمیق است. ان سالها اوایل انقلاب بود. بار اول تاثیر بسزایی نداشت کم کم که از اولین خواندنم گذشت روز به روز اثرات آن بیشتر و بیشتر شد. من همه چیز و کس خود را رها کردم و بدنبال حقیقت گمشده رفتم. من آنرا نیافتم و سالهاست که در جایی دیگر بدنبال آن می گردم. الان یاد داستان لاری دارل و بزرگی روح او تنها چیزی است که می تواند اشک مرا بیرون آورد و به قلبم نرمی و لطافت ببخشد. من نتوانستم مانند او باشم و از این بابت تا آخر عمر احساس شرمندگی می کنم.